(BST Lụa Ca) x Diễn Chèo

Giới thiệu: Chèo là một loại hình nghệ thuật sân khấu dân gian độc đáo và giữ vị trí quan trọng trong văn hóa truyền thống Việt Nam. Đây là một dạng biểu diễn văn hóa kết hợp giữa hát, diễn xướng, nhảy múa và các kỹ thuật biểu diễn khác. Thường kể về những câu chuyện lịch sử, truyền thuyết, văn hóa dân gian. Hát Chèo còn được biết đến như một bộ môn có những bài hát kết hợp với những đoạn thoại, điệu múa và cách thức biểu diễn độc đáo, được ưa chuộng ở vùng châu thổ sông Hồng dẫn lan tỏa sang vùng trung du miền núi Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.

Nguồn gốc: Hát Chèo được cho là xuất xứ từ miền Bắc Việt Nam vào khoảng đầu thế kỷ XV. Kinh đô Hoa Lư là đất tổ của sân khấu chèo, người sáng lập là bà Phạm Thị Trân, một vũ ca tài ba đến mức được nhà vua phong chức quan Ưu Bà chuyên truyền dạy nghệ múa hát trong hoàng cung. Nghệ thuật Chèo sáng tác từ âm nhạc và múa dân gian, nhất là trò nhại. Qua thời gian, người Việt đã phát triển các tích truyện ngắn của môn chèo dựa trên các trò nhại này thành các vở diễn trọn vẹn dài hơn.

Nhạc cụ: Chèo sử dụng tối thiểu là hai loại nhạc cụ dây là đàn nguyệt và đàn nhị, đồng thời thêm cả sáo. Ngoài ra, các nhạc công còn sử dụng thêm trống và chũm chọe. Bộ gõ nếu đầy đủ thì có trống cái, trống con, trống cơm, thanh la, mõ. Trong đó, trống Chèo là nhạc cụ đặc biệt không thể thiếu.

Nghệ sĩ: Nhân vật trong Chèo thường mang tính ước lệ, chuẩn hóa, rập khuôn. Những nhân vật phụ của chèo có thể đổi đi và lặp lại ở bất cứ vở nào, nên hầu như không có tên riêng (thường được gọi là đào, kép, lão, mụ, hề). Tuy nhiên, 1 khoảng thời gian sau đó các nhân vật như Thị Mầu, Thị Kính, Súy Vân,... đã thoát khỏi tính ước lệ đó và trở thành nhân vật có cá tính riêng.

Điểm đặc trưng: Chèo là ngôn ngữ đa thanh, đa nghĩa kết hợp với cách nói ví von giàu tính tự sự, trữ tình. Đặc trưng của Chèo là những mẩu truyện tích cũ đi cùng với lối hát, lối diễn của từng nghệ sĩ làm nên sự phong phú khác biệt riêng. Từ tiếng hát nhẹ nhàng, lời kể chuyện đời thường đến những tiết tấu nhanh, nhịp điệu sôi động, hát Chèo đều mang đến những trải nghiệm âm nhạc đa dạng và phong phú cho người thưởng thức. Hát Chèo còn được xem là một hoạt động gắn kết cộng đồng. Thông qua việc hát và trình diễn chèo, người dân có thể thể hiện sự yêu quý, tự hào với văn hóa dân tộc của mình, đồng thời tạo nên sự đoàn kết gắn bó giữa các thành viên. Về nội dung, Chèo phản ánh mọi góc độ của đời sống đậm chất Việt Nam, tính lạc quan, bình dị, nhân ái nhưng đầy tự hào và cũng thật kiên cường của người dân chân lấm tay bùn. Tính cách của các nhân vật trong chèo thường không thay đổi với chính vai diễn đó. Chèo luôn gắn với chất “ trữ tình", thể hiện những xúc cảm và tình cảm cá nhân của con người, phản ánh mối quan tâm chung của nhân loại: tình yêu, tình bạn, tình thương.